جمعه ٢٨ مهر ١٣٩٦ فارسي|Italian
صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان
ایران
اصفهان
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   
كرسي هاي اسلام شناسي در دانشگاه هاي ايتاليا

 منبع :

 نويسنده :     ایمیل :

 نوشته شده در تاريخ : 1389/09/20  

 

مقدمه

 

مطلب کوتاهی که در مورد وضعيت كرسي هاي اسلام شناسي در دانشگاه های کشور ايتاليا جمع آوری شده حاوی برنامه های درسی اين کلاس ها و متون مورد مطالعه و اساتيد در سال تحصيلی 2002-2001  ميباشد که بشکلی مختصر موقعيت تدريس اين درس را در مراکز دانشگاهی بررسی ميکند.

چون درس اسلام شناسی رابطه مستقيم و جدا ناپذيری با زبان و فرهنگ کشور های عرب دارد در اکثر موارد با دروس مربوط به زبان و تمدن های اين حوزه جغرافيائی ادغام شده و بصورت دروسی چون تاريخ تمدن عرب، تاريخ اديان در آسيای صغير، مسائل سياسی جهان عرب، قوانين اسلامی در کشور های عرب و غيره مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرد.

بايد خاطر نشان شد که کرسی درس اسلام شناسی و يا درس های مربوط به آن، با توجه به اهميت علمی و تاريخی اين مبحث، متاسفانه در تعداد بسيار کمی از دانشکده ها تاسيس شده است و علاوه بر آن در برخی موارد بعلت کمبود دانشجو و يا بدليل در دسترس نبودن استادان مجرب که آشنائی علمی با اين مقوله داشته باشند اين کرسی حذف و در اختيار دروس ديگر قرار ميگيرد.

به اين جهت امکان يک برآورد معين در زمينه تعداد کرسی ها و برنامه های ساليانه قدری با اشکال مواجه است زيرا همه ساله اين تعداد متغير و امکان بدست آوردن آماری دقيق غير ممکن است.

با اينهمه، بايد اذعان کرد که توجه و علاقه دانشجويان به آشنائی با هويت و واقعيت تاريخی و فرهنگی اقوام مسلمان و تمدن های مناطق مسلمان نشين روز به روز رو به افزايش است و اين توجه مسئولان دانشگاه ها را بر آن ميدارد که کلاس های بيشتری به اين مهم اختصاص دهند.       

 

لازم به توضيح است در كليه کرسی های زبان وادبيات فارسی دانشگاه هاي ايتاليا دانشجويان علاقمند به زبان و تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی و بويژه مناطق مربوط به حوزه خاور ميانه موظفند درس اسلام شناسی را نيز در برنامه دروس انتخابی خود قرار دهند.

اين انتخاب اجباری و درس اسلام شناسی از دروس اصلی دوره های ليسانس در رشته های زبان و فرهنگ شرق بشمار ميرود.

علاوه بر رشته های درسی که ارتباط مستقيم با فرهنگ اسلامی دارند مانند مطالعات خاورشناسی، زبان و ادبيات عربی، زبان وادبيات فارسی، تاريخ اديان و تمدن های شرق؛ درس اسلام شناسی در رشته های تحصيلی ديگری نيز مانند باستان شناسی، حفظ آثار باستانی، تاريخ تمدن و علوم در آسيای صغير، علوم فلسفی، علوم سياسی و غيره تدريس ميشود که در بخش های زير مورد بررسی قرارخواهند گرفت.

در راستای آشنائی با دوره های مربوط به اسلام شناسی بايد به معرفی و شناسائی مراکز دانشگاهی و دوره های ليسانس دانشگاه هائی که بطور اخص و بشکلی گسترده با اين مقوله سر و کار دارند پرداخت.

در اينجا بطور اختصار به معرفی برنامه های درسی و متون مورد مطالعه چند دانشگاه مهم ايتاليا مانند مدرسه مطالعات اسلامی موسسه شرقشناسی دانشگاه ناپل، دانشکده مطالعات شرقی دانشگاه رم، دانشکده مطالعات اروپا و آسيای دانشگاه ونيز،  که در زمينه اسلام شناسی و تاريخ و تمدن اسلامی فعاليت ميکنند ميپردازيم.

 

مدرسه مطالعات اسلامی موسسه شرقشناسی  دانشگاه ناپل

 

موسسه "مدرسه عالی مطالعات اسلامی" يكي از مراکز مطالعاتی موسسه شرقشناسی دانشگاه ناپل مي باشد.

اين دانشکده  درسال 1974 ميلادی از ادغام مرکز مطالعات زبان عربی و اسلام شناسی بصورت دوره ای دوساله تاسيس گرديده و امروزه بی ترديد يکی از مهم ترين مراکز اسلام شناسی در ايتاليا و اروپا بشمار ميايد.

در سال تحصيلی 98-97 بعلت توجه روزافزون دانشجويان و خاورشناسان در زمينه های مطالعه و شناخت ملل و اقوام مسلمان وتاريخ و زبان و فرهنگ و تمدن کشور های اسلامی و در راستای شناخت هرچه بيشتر اين حوزه وسيع و پر اهميت فرهنگی، دوره دو ساله تبديل به دوره چهارساله ليسانس ميشود که تا کنون تنها دوره ليسانس در حيطه مطالعات اسلام شناسی در اِيتاليا بشمار ميايد.

بايد ياد آور شد که هدف اصلی اين دوره تحصيلی آشنائی و بررسی علمی واقعيت های فرهنگی، دينی، زبانی، اجتماعی، سياسی و اقتصادی کشور های اسلامی است.

اين دوره ليسانس که " زبانشناسی، تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی" نام دارد در دو بخش و از دو ديدگاه مقوله اسلام شناسی را مورد مطالعه و پژوهش علمی قرار ميدهد يکی از نظر زبانشناسی و ادبيات و ديگری از ديدگاه تاريخی-فلسفی و اجتماعی-مدنی.

باين ترتيب دوره ليسانس رشته "زبانشناسی، تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی" به دانشجويان و پژوهشگران علاقمند امکان ميدهد تا برخوردی نزديک، علمی و روشنگرانه با کشور های حوزه اسلامی داشته و جوانب گوناگون و پيچيده مسائل تاريخی، سياسی، اجتماعی، سنتی، هنری، اقتصادی و حقوقی دنيای اسلام را مورد مطالعه، نقد و بررسی قرار دهند.

يکی از ويژگی های قابل توجه و پر اهميت اين دوره فراگيری يکی از زبان های اين حوزه جغرافيائی است.

آشنائی با زبان هائی چون عربی، فارسی، ترکی، اردو و ديگر زبان های کشور های اسلامی عامل مهم و موثری در راه ايجاد رابطه مستقيم و نزديک با هويت تاريخی، دينی و فرهنگی اين سرزمين ها و دستيابی به اسناد و آثاری است که امکانات پر ارزشی در اختيار دانش پژوهان قرار ميدهد.

از ديگر هدف های اين رشته، بازشناسی و انتقال جلوه های ارزشمند تمدن و علوم اسلامی به جامعه دانشمندان و پژوهشگران غرب و ارزشيابی معيار های فرهنگی-تاريخی آن در راستای نزديکی و دوستی ميان شرق و غرب در حيطه ارتباطات سياسی و اقتصادی با اين کشور هاست.

با در نظر گرفتن اين نگرش به رشته اسلام شناسی و دنيای اسلام، دانشجويان دوره ليسانس "زبانشناسی، تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی" پس از پايان تحصيلات دانشگاهی خود ميتوانند در زمينه های تبادل فرهنگی، روابط تجاری، روزنامه نگاری، مترجمی، خدمات آموزشی و ديگر بخش های مربوط به روابط شرق و غرب، مشغول کار شوند.

يکی ديگر از ويژگی های برجسته و قابل ذکر در رابطه با رشته اسلام شناسی مدرسه عالی مطالعات اسلامی، کتابخانه بسيار وسيع و پر ارزشی است که يکی از غنی ترين کتابخانه های مطالعات آسيا و آفريقا در اروپا و غرب بشمار می آيد.

اين کتابخانه بيش از 80 هزار جلد کتاب دارد و با در نظر گرفتن تعداد کتب کتابخانه مطالعات آسيائی که بالغ بر 200 هزار جلد است ميتوان گفت که دانشجويان و پژوهشگران علاقمند امکانات گرانبها و نادری در دستيابی و بهره گيری از اسناد و مطالعات مربوط به اين رشته در اختيار دارند.

دوره ليسانس رشته "زبانشناسی، تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی" دانشگاه ناپل به سه شاخه جداگانه با موضوعات و ديدگاه هائی متفاوت تقسيم ميشود:

1- زبان، تاريخ و فرهنگ جهان عرب و اسلامی 

2-زبان تاريخ و فرهنگ حوزه مديترانه و آفريقای اسلامی

3- زبان، تاريخ و فرهنگ حوزه هندوايرانی اسلامی

 

دانشجويان هريک از اين شاخه های درسی، علاوه بر دروس اصلی مربوط به اسلام شناسی، که در هر سه بخش بطور يکسان تدريس ميشود، مطالعات ويژه ای نيز مربوط به موضوعات بخش انتخابی خود دارند.

در اينجا به عنوان های اصلی دروس هر شاخه، بطور جداگانه اشاره ميشود:

 

زبان، تاريخ و فرهنگ جهان عرب اسلامی

 

سال اول

  ·          زبان و ادبيات عربی (دوره سه ساله)

  ·          زبان و ادبيات فارسی و يا ترکی، اردو، سودانی (دوره دوساله)

  ·          ادبيات اِيتالِيائی

  ·          يکی از زبان های اروپائی (دوره دو ساله)

  ·          تاريخ آسيای صغير از آغاز اسلام تا زمان معاصر

  ·          اسلام شناسی

  ·          يک در س انتخابی در زمينه باستانشناسی و هنر اسلامی، حفظ آثار و ميراث فرهنگی، تاريخ موسيقی در کشور های اسلامی، تاريخ مينياتور در اسلام، مردم شناسی.

 

سال دوم

       ·          ريشه شناسی زبان ها

       ·          ريشه شناسی زبان های سامی

       ·          تاريخ تشکيلات جهان اسلام

       ·          آشنائی و فراگيری برنامه های کامپيوتری

  ·          يک درس انتخابی از موضوعات مربوط به باستانشناسی و هنر اسلامی، تاريخ مينياتور در اسلام، حفظ آثار و ميراث فرهنگی، تاريخ موسيقی در کشور های اسلامی، مردم شناسی.

 

سال سوم 

  ·          کار برد و آموزش زبان های معاصر

  ·          قوانين اسلام و قوانين کشور های اسلامی

  ·          تاريخ فلسفه اسلام ويا تاريخ علوم و فلاسفه اسلامی

 

زبان، تاريخ و فرهنگ حوزه مديترانه و آفريقای اسلامی

 

سال اول

  ·          زبان و ادبيات بربر و يا بانتو، هائوسا، سودانی، زبان های کشور اتيوپی  (دوره سه ساله) 

  ·          زبان وادبيات اروپائی (آلمانی، فرانسه، انگليسی، اسپانيائی)

  ·          زبان ايتاليائی

  ·          زبان های آفريقائی ويا عربی (دوره دو ساله)

  ·          تاريخ آسيای صغير از آغاز اسلام تا زمان معاصر

  ·          اسلام شناسی

  ·          يک درس انتخابی در زمينه باستانشناسی، تاريخ هنر اسلامی، حفظ آثار باستانی، تاريخ مينياتور و موسيقی در اسلام، مردم شناسی.

 

سال دوم

  ·          ريشه شناسی زبان ها و زبانشناسی

  ·          زبانشناسی سامی

  ·          يک درس انتخابی در زمينه ها ی ذکر شده بالا

  ·          آشنائی با برنامه های کامپيوتری

 

سال سوم

  ·          کار برد و آموزش زبان های معاصر

  ·          زبان های آفريقائی

  ·          تاريخ فلسفه اسلام و يا تاريخ علوم و فلاسفه اسلامي

 

زبان، تاريخ و فرهنگ حوزه هندوايرانی اسلامی

سال اول

  ·          زبان و ادبيات فارسی و يا اردو (دوره سه ساله)

  ·          زبان و ادبيات عربی و يا زبان و ادبيات ترکی (دوره دوساله)

  ·          زبان و ادبيات ايتاليائی

  ·          يکی از زبان های اروپائی

  ·          تاريخ آسيای صغير از آغاز اسلام تا زمان معاصر

  ·          تاريخ هند در قرون وسطی

  ·          يک درس انتخابی در زمينه باستانشناسی و تاريخ هنر اسلامی، تاريخ موسيقی در کشور های اسلامی، مردم شناسی.

 

سال دوم

  ·          ريشه شناسی زبان ها

  ·          قوانين اسلامی و قوانين کشور های مسلمان

  ·          تاريخ هند در قرون وسطی

  ·          تاريخ تشکيلات اسلامی

  ·          يک درس انتخابی در زمينه هائی که ذکر شد

  ·          آشنائی با برنامه های کامپيوتری

 

سال سوم

  ·          کاربرد و آموزش زبان های معاصر

  ·          تاريخ فلسفه اسلامی

  ·          قوانين اسلام و قوانين کشور های اسلامی

بنا بر آنچه ذکر شد دانشجويان دوره ليسانس رشته "زبان، تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی" دانشگاه ناپل،  پس از پايان تحصيلات خود بايد به دو زبان از زبان های حوزه کشور های اسلامی کاملا مسلط باشند و با در نظر گرفتن دروس متعدد مربوط به تاريخ و فرهنگ وهنر اين کشور ها بتوانند در بخش های گوناگون سياسی، فرهنگی، علمی، تکنولوژيکی، تجاری، هنری، مشغول بکار شده و از نتايج شناخت ها و مطالعات خود در مورد واقعيت و هويت تمدن اسلامی در راه همبستگی و نزديکی اين بخش از جهان با کشور های غرب بهره برند.

در پايان بايد ياد آور شد که مطابق قوانين جديد دانشگاهی در کشور ايتاليا، که از سال تحصيلی 2001/2000 بتصويب رسيده، دوره های چهارساله ليسانس به دوره های فشرده سه ساله تبديل شده تا دانشجويان بتوانند در مدت کمتر و بشکل فشرده تر امتحانات خود را گذرانده و به رشته های تخصصی که لازمه کارد برد عملی هررشته درسی است راه يابند.

در اينجا فهرستی کلی از موضوعات دروس پايه ای و اصلی رشته ليسانس "زبان، تاريخ و فرهنگ کشور های اسلامی"  دانشگاه ناپل ياد آور ميشود:

 

       ·          زبان و ادبيات فارسی

       ·          زبان و ادبيات عربی

        ·           زبان و ادبيات اردو

       ·          ريشه شناسی و زبان شناسی

       ·          تاريخ خاور نزدک از آغاز اسلام تا زمان معاصر

       ·          اسلام شناسی

       ·          تاريخ و تشکيلات جهان اسلام

       ·          تاريخ فلسفه اسلام

       ·          تاريخ تمدن های اسلامی

       ·          تاريخ هنر اسلامی

       ·          سياست های دولت های اسلامی در عصر حاضر

       ·          زبانشناسی سامی

       ·          زبانشناسی عربی

       ·          زبانشناسی ايرانی

به اين دروس هرساله دوره های ويژه ای نيز بصورت سمينار های مربوط به مطالعات اسلامی افزوده ميشود.

 

 

دانشگاه ونيز

 

درس اسلام شناسی و آشنائی با زبان ها و فرهنگ کشور های اسلامی در دو بخش جداگانه يکی در دپارتمان مطالعات اروپائی و آسيائی و ديگری در دانشکده زبان و ادبيات خارجی دانشگاه ونيز مورد مطالعه قرار ميگيرد.

 

دانشکده زبان و ادبيات خارجی

در دانشکده زبان و ادبيات خارجی، درس اسلام شناسی در بخش مربوط به مطالعات شرقی و در دپارتمان علوم باستان و خاور نزديک بوسيله پروفسور جوانی کانووا[i] تدريس ميشود.

دوره پايه ای اين درس دو ساله است ولی دانشجويانی که علاقمند به انتخاب اين موضوع برای پايان نامه خود باشند ميتوانند اين درس را بصورت دوره سه ساله نيز انتخاب کنند.

دروسی که در سال اول دوره اسلام شناسی مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرند متون مقدماتی وکلی در رابطه با اسلام و کشور های اسلامی ميباشند.

در سال دوم متون اساسی و پايه ای مربوط به اسلام و زبان عربی و زبان های ديگر حوزه جغرافيائی اسلام مورد تجزيه و تحليل دانشجويان قرار ميگيرد.

در سال سوم دانشجويان موظفند رساله ای مستند و پژوهشی در زمينه موضوعی در رابطه با اسلام و مباحث اسلام شناسی، که با توافق استاد مسئول تعيين ميگردد، تدوين نمايند.

 

برنامه سال اول

  ·          تاريخ عربستان پيش از اسلام

  ·          اسلام و حضرت محمد

  ·          سفر مکه، هجرت، سفر مدينه

  ·          ثبات و گسترش دين اسلام

  ·          اساس دين اسلام

  ·          قرآن و معانی و ارزش های آن

  ·          سوره های مکه ای و مدينه ای

  ·          زبان قرآن و تفاسير قرآنی

  ·          حديث و سنت

  ·          مجموعه های مهم احاديث

  ·          اصول تعاليم اسلام: شهادت، صلات، ذکات، صوم، حج، جهاد

  ·          جريان ها و شخصيت ها مهم تاريخ اسلام

 

برنامه سال دوم و سوم

دروس اصلی:

  ·          قرآن: قرائت، ترجمه و تفسير برخی از سوره ها (به زبان عربی)

  ·          شرح زندگانی حضرت محمد

  ·          سوره ابن اسحاق-ابن حشام: قرائت، ترجمه تفسير چند بخش

   ·           حديث: قرائت و ترجمه و تفسير بعضی احاديث

 

دروس ويژه و انتخابی

   ·           حضرت محمد و معجزات او در ادبيات سرزمين های اسلامی

  ·          ادبيات قومی و قبيله ای

 

دپارتمان مطالعات اروپا و آسيا

درس اسلام شناسی در دپارتمان مطالعات اروپا و آسيای دانشگاه ونيز به سه بخش جداگانه تقسيم ميشود. دروس مورد مطالعه هريک از اين بخش ها در رابطه با مدت دوره ليسانس دانشجويان تنظيم شده است.

 

بخش اول: در رابطه با دوره ليسانس سه ساله (سال دوم)

مسئوليت استادی اين بخش از اسلام شناسی دپارتمان به عهده پروفسور آنجلو اسکارابل[ii] گذاشته شده و موضوعات درسی آن مربوط ميشود به آشنائی مقدماتی با دين و قوانين اسلام و خصوصيات زبانی و فرهنگی کشور های اسلامی و تمدن اسلامی.

 

بخش دوم: در رابطه با دوره ليسانس سه ساله (سال سوم)

 مسئوليت استادی اين بخش بعهده پروفسور جورجو ورچلين[iii] گذاشته شده است و موضوعات درسی آن در رابطه با اعمال و وظايف مسلمانان در جوامع اسلامی است که عبارتند از:

آيا ميتوان اسلام شناسی را تعريف کرد؟

  ·          از اعتقاد به الله تا اعمال روزانه

  ·          از قرآن تا واقعيت معاصر

  ·          ارکان دين از تئوری تا عمل

  ·          صلات

  ·          نماز جمعه و خطبه

  ·          حج و زيارت مکه

  ·          حج صغير

  ·          ذکات در اسلام

  ·          چه کسانی حق دريافت ذکات دارند

  ·          چه کسانی موظف به پرداخت ذکات هستند

  ·          تکامل مفهوم جهاد

  ·          آداب و سنن مربوط به ختنه و قطع قسمت هائی از بدن انسان

 

بخش سوم: در رابطه با دوره ليسانس تخصصی است و کرسی استادی آن را پروفسور ماريو نورديو[iv] بعهده دارد.

موضوع اصلی اين درس جهاد و سياست در سنن اسلامی است. در اين بخش مسئله قدرت در اسلام و مفهوم جهاد با توجه به منابع و احاديث اسلامی و اتفاقات تاريخی مورد بررسی و مطالعه دانشجويان قرار ميگيرد.

 

دانشجويان هر يک از اين سه بخش درس اسلام شناسی دپارتمان مطالعات اروپا و آسيا موظفند، علاوه بر مطالعه متون مربوط به هر بخش، قسمت هائی از دائره المعارف اسلام را به ويژه در رابطه با مفاهيم و تعابير کلمه "جهاد" مورد مطالعه و تجزيه و تحليل دقيق قرار دهند.

نا گفته نماند که دانشجويان رشته "زبان و تمدن شرق" که اسلام شناسی در شمار موضوعات اصلی آن قرار دارد ميتوانند از کتابخانه دپارتمان مطالعات اروپا و آسيا، که پيش از اين در بخش مربوط به زبان و ادبيات فارسی بتفصيل در باره آن توضيح داده شد، بجهت دستيابی به متون به زبان اصلی بهره مند شوند.

بی ترديد استفاده از اين متون ميتواند آنان را در راه درک و تجزيه و تحليل اسناد و مدارک مهم تاريخی ياری کند.

 

دانشگاه رم

 

دردانشکده مطالعات شرقی دانشگاه رم خانم پرفسور جوانا کالاسو[v] مسئوليِت کرسی اسلام شناسی را بعهده دارد. اين دوره موضوع اسلام و اسلام شناسی را بشکل مقدماتی و پايه ای مورد مطالعه قرار ميدهد.

دانشجويانی که برای اولين بار با مباحث اسلام شناسی آشنا ميشوند اين مقوله را، در طی يک سال تحصيلی، از ديدگاه های عقيدتی و تشکيلاتی، تمدن و آئين و قوانين دينی نقد و بررسی ميکنند.

 

برنامه سالانه درسی به دو بخش تقسيم ميشود:

- حضرت محمد پايه گذار اسلام؛ قرآن: تاريخ اين کتاب و قرائت و تفاسير مربوط به آن

- مطالعه خطوط اصلی و پايه های اساسی شرع و قوانين قضائی، سياسی و اجتماعی دين اسلام

 

متون مورد مطالعه

  ·          قرآن با مقدمه و ترجمه آ. بائوزانی[vi]

  ·          اسلام، تاليف آ.بائوزانی[vii]

  ·          محمد فرستاده خداوند، تاليف ک.لو ياکنو[viii]

  ·          اهل تصوف در اسلام ، تاليف م. موله[ix]

 

دانشکده ادبيات

در دانشکده ادبيات دانشگاه رم خانم ب.م.اسکارچا[x] کرسی استادی درس اسلام شناسی را بعهده دارد. اين دوره که به مدت سه سال بطول می انجامد موضوعات زير را مورد مطالعه قرار ميدهد:

 

برنامه دروس سال اول

       ·          تکامل تاريخی و دينی اسلام

       ·          تاريخ خاور شناسی

       ·          اسلام در هند

       ·          سمينار مقدماتی در باره اسلام شناسی

 

 

برنامه دروس سال دوم و سوم

  ·          ديدگاه های تاريخ نويسان رسمی و داستان های محلی

  ·          سمينار تاريخ نگاری در عصر مغول ، نمونه هائی از تاريخ کشمير و تاريخ دکان

  ·          مقايسه اسناد مربوط به زيارت در دين اسلام و در دين مسيح در منطقه اورشليم

 

متون مورد مطالعه

  ·          جهان اسلام . پانزده قرن تاريخ، تاليف ب.م. اسکارچا[xi]

  ·          دين اسلام، تاليف آ. بائوزانی[xii]

  ·          قرآن، با مقدمه و ترجمه آ. بائوزانی[xiii]

 

دانشجويانی که مايل باشند موضوع پايان نامه خود را در رابطه با درس اسلام شناسی انتخاب کنند موظفند، علاوه بر آشنائی به زبان انگليسی و يا فرانسه، به يک زبان از زبان های حوزه کشور های اسلامی نيز آشنا باشند و دوره مربوط به تاريخ تمدن عرب و اسلامی را با موفقيت گذرانده باشند.

 

دانشگاه بولونيا

 

دانشکده علوم سياسی

درس اسلام شناسی دانشگاه بولونيا در دانشکده علوم سياسی و همچنين در دپارتمان مطالعات شرقشناسی و زبان های دانشکده ادبيات و فلسفه تدريس ميشود.

مسئوليت کرسی استادی اسلام شناسی دانشکده علوم سياسی به عهده خانم پروفسور والنتينا کلومبو[xiv]  ميباشد.

هدف اصلی اين دوره درسی آشنائی نزديک و مستند با واقعيت تمدن اسلامی و چگونگی عملکرد های سياسی آن در حيطه تاريخ معاصر کشور های اسلامی است.

در اين راستا دانشجويان ويژگی های روند تاريخی و سياسی دنيای اسلام و حکومت های اسلامی را، از آغاز تا عصر حاضر، مورد بررسی دقيق قرار ميدهند.

مطالعه تولد و گسترش تاريخی دولت های اسلامی، موسسات و عرف اسلامی، حقوق و شريعت، عرفان و صوفيگری از جمله مباحث اساسی اين دوره درسی به شمار می آيد.

طی مسير تکامل و دگرگونی های تفکر معاصر اسلامی از طريق آشنائی با جريان های فکری گوناگون مانند اصلاح طلبان مصر و هند، اخوان المسلمين، نگاهی نو به موقعيت زن در دنيای اسلام با سميناری در باره رل زن در جامعه اسلامی معاصر، از ديگر مسائلی است که مورد مطالعه و بررسی دانشجويان اين دوره قرار ميگيرد.

در اين سمينار دانشجويان با جوانب گوناگون تفکر سنتی و بومی هر کشور و عوامل بنيادی دينی در رابطه با شرايط زن آشنا شده ويژگی های هريک از اين دو واقعيت فرهنگی - دينی را مورد مطالعه قرار ميدهند.

 

برنامه دروس اسلام شناسي دوره ليسانس فرهنگ و حقوق بشر

  ·          تولد دين اسلام: محمد و قرآن

  ·          خلفای بزرگ اسلام

  ·          اصول شرع اسلام وتفکر معاصر

  ·          تفکيک و گسستگی در ميان فرقه های اسلامی:شيعه گری، سنی گری، خلافت، امامت، سلاطين مسلمان

  ·          صوفيگری و فرقه صوفيه

  ·          اصلاح طلبی در مصر و هندوستان، اتحاد اسلامی، اتحاد عرب، ناسيوناليسم، اخوان المسلمين

  ·          زن در فرهنگ عرب و اسلامی از قرآن تا تفکر اصلاح طلبانه معاصر

 

متون مورد مطالعه

  ·          جهان اسلام ، تاليف ب.م. اسکارچا[xv]

  ·          عرف در دنيای اسلامی، تاليف ج.ورچلين[xvi]

  ·          اسلام امروز، گردآورنده و.اند، او.استينباخ[xvii]

  ·          جهان اسلام در قرن بيستم، تاليف ر.شولز[xviii]

  ·          در ورای حجاب، تاليف ل.احمد[xix]

 

برنامه دروس اسلام شناسی دوره ليسانس علوم سياسی

  ·          عربستان پيش از اسلام؛ محمد و قرآن

  ·          مسئله جانشينی: خلفای اوليه. شيعه، سنت، خوارج

  ·          امپراطوری اسلام و حکومت عربستان: خلفای عباسی و اموی

  ·          تولد و رشد شرع اسلامی: مدارس شرعی در گذشته و حال

  ·          تولد و گسترش صوفيگری

 

  ·          امپراطوری عثمانی : سلاطين و خلفا

  ·          تفکر اسلامی در قرن 13 ميلادی

  ·          تفکر سياسی اسلامی در عصر حاضر: وحدت اسلام، وحدت عرب، پيروان تفکر سياسی غير دينی

  ·          جهان امروز اسلام: زبان اسلام معاصر

  ·          زن در فرهنگ عرب و اسلامی از قرآن تا تفکر اصلاح طلبانه معاصر

 

متون مورد مطالعه

   ·           جهان اسلام در قرن بيستم، تاليف ر. شولز[xx]

   ·           در ورای حجاب، تاليف ل.احمد[xxi]

 يکی از متون انتخابی زير:

   ·           اسلام، گردآورنده ج. فيلورامو[xxii]

   ·           اسلام و اسلام گرائی، تاليف ب. غاليون[xxiii]

   ·           اسلام امروزی، گردآورنده و.اند، او.استينباخ[xxiv]

   ·           عرف در دنيای اسلامی، تاليف ج.ورچلين [xxv]

   ·           اخوان المسلمين  و بحث سياست اسلامی، بنياد ج.آنييلی [xxvi]

   ·           تاريخ مختصر اقوام عرب، تاليف س.نوجا[xxvii]

   ·           مقدمه ای بر شرع اسلامی، تاليف ج. شاخت[xxviii]

 

دانشجويانی که مايل باشند درس اسلام شناسی و موضوعات مربوط به آنرا بعنوان موضوع پايان نامه تحصيلی خود انتخاب نمايند بايد عنوان پايان نامه خودرا با توافق استاد مسئول انتخاب کرده و به جمع آوری و مطالعه منابع و ماخذ پيشنهادی ديگری نيز در زمينه اسلام شناسی معاصر بپردازند.

 

دانشکده ادبيات و فلسفه

 

کرسی درس اسلام شناسی دانشکده ادبيات و فلسفه دانشگاه بولونيا در دپارتمان مطالعات شرقشناسی و زبان ها تاسيس شده و بوسيله پروفسور ماسيمو پاپا[xxix] تدريس ميشود.

اين درس بدو بخش مقدماتی و بخش ويژه تقسيم شده است:

در بخش مقدماتی دانشجويان با اصول، تاريخ پديد آمدن دين اسلام و وقايع مهم مربوط به دوره های مختلف تاريخی، امت اسلام، رشد تاريخی اسلام در طول قرون و هويت معاصر و امروزه آن، علم کلام، علم فقه، فرق و مذاهب اسلامی آشنا ميشوند.

 

در بخش ويژه سياست و شريعت اثر ابن تميه مورد مطالعه و تجزيه و تحليل دانشجويان قرار ميگيرد.

 

متون مورد مطالعه

   ·           اسلام، تاليف س.لوياکنو، آ.ونتورا، خ.فواد علام[xxx]

   ·           جهان اسلام، تاليف ب.م. اسکارچا[xxxi]

   ·           اسلام، تاليف آ.بائوزانی[xxxii]

   ·           ميان عمامه و حجاب، تاليف ج.ورچلين[xxxiii]

 

کتابشناسی متونی که در بخش ويژه مورد بحث و مطالعه قرار ميگيرند در طول سال تحصيلی بوسيله استاد مسئول به دانشجويان معرفی خواهد شد.

 

 

دانشگاه پارما

 

مسئوليت کرسی استادی درس اسلام شناسی دانشگاه پارما در دوره ليسانس علوم مقدماتی به پروفسور آندرا بوروسو[xxxiv] سپرده شده است.اين دوره نيز به دو بخش کلی و ويژه تقسيم ميشود.

 

بخش کلی

در بخش کلی دانشجويان موضوعات زير را مورد مطالعه قرار ميدهند:

   ·           تاريخ عربستان کهن پيش از اسلام

   ·           حضرت محمد و زندگانی او در مکه و مدينه

   ·           کتاب قرآن

   ·           اصول و قوانين اساسی دين اسلام

   ·           فقه و شرع

   ·           احاديث اسلامی

   ·           شاخه های اصلی و جريان های فرعی در تاريخ اسلام

   ·           عرفان

   ·           مدرنيسم اسلامی

   ·           گفتگو و رابطه اخير جهان اسلام و دنيای مسيحيت

   ·           اسلام و چگونگی ساختار ها و ويژگی های دينی و فرهنگی آن در حوزه های مختلف کشور های اسلامی

 

متن پيشنهادی  مورد مطالعه

   ·           مسلمانان، تاليف پ. برانکا[xxxv]

 

بخش ويژه

در بخش ويژه درس اسلام شناسی دانشگاه پارما مطالب زير مورد بحث و بررسی قرار ميگيرد:

تاثير تمدن عرب و اسلامی در فرهنگ اروپائی به ويژه در زمينه های علمی، ادبی، پزشکی، جغرافيائی و هنری (با پخش اسلايد).

در اين بخش دانشجويان بايد در کلاس ها شرکت فعال داشته از مطالب مورد بحث نت برداری نمايد. استاد مسئول در طول سال تحصيلی کتابشناسی جامعی در زمينه مطالب بررسی شده  در اختيار دانشجويان قرار خواهد داد.

متن پيشنهادی مورد مطالعه

   ·           تمدن عرب و اسلامی و فرهنگ اروپائی، تاليف آ. بوروسو[xxxvi]

 

دانشجويان رشته های ديگر دانشکده علوم سياسی دانشگاه بولونيا ميتوانند، در صورت علاقه، در سمينار های مربوط به اسلام شناسی شرکت کنند. اين دانشجويان بجهت گذراندن آزمون نهائی موظفند، علاوه بر حضور در سمينار های مربوط، يکی از سه متن زير را که در زمينه مطالعات "علوم مقدماتی" از طرف استاد اسلام شناسی تعيين شده مورد مطالعه دقيق قرار دهند.

متون پيشنهادی

   ·           فرهنگ عرب در قرن بيستم، تاليف ف. گابريلی[xxxvii]

   ·           زبان سياسی اسلام، تاليف ب. لويس [xxxviii]

   ·           اسلام در اروپا، تاليف ف. داستتو[xxxix]

دانشگاه پالرمو

 

مسئوليت کرسی استادی درس اسلام شناسی دانشگاه پالرمو به پروفسور آنتونيو پليتتری[xl] سپرده شده است که در دانشکده ادبيات و فلسفه اين دانشگاه تدريس ميکند.

هر چند موضوع درس، آشنائی با اسلام و شناخت تمدن های اسلامی است وليکن در راستای علاقمند کردن دانشجويان و تفهيم جنبه های گوناگون مسائل مربوط به اسلام شناسی که امروزه مورد توجه و بحث جوامع دانشگاهی اروپاست هرساله موضوع ويژه ای نيز در زمينه های مطالعات اسلامی به دانشجويان پيشنهاد ميشود.

تم های اصلی درس اسلام شناسی سال تحصيلی 2002-2001  "زن مسلمان و اصول قرآنی، احاديث روايت شده از رسول اكرم (ص)، شرع اسلام و واقعيت عملکرد اسلامی" ميباشد.

 

متون مورد مطالعه

   ·           ايده آل ها و واقعيت اسلام، تاليف سيد حسين نصر[xli]

   ·           قرآن، تفسير و ترجمه آ.بائوزانی [xlii]

   ·           چهل حديث، تاليف النوائی[xliii]

   ·           در ورای حجاب ، زن در اسلام، تاليف ليلا احمد[xliv]

   ·           در ميان عمامه و حجاب، تاليف ج.ورچلين [xlv]

 

در طول سال تحصيلی، علاوه بر اين کتب، کتابشناسی مجموعه ای از منابع و ماخذ مربوط به موضوعات بالا، بزبان اصلی، در اختيار دانشجويان قرار ميگيرد تا آنان را در راه فراگيری عميق تر مباحث مربوطه ياری کند. به همين جهت دانشجويانی که به زبان عربی و يا فارسی آشنا باشند ميتوانند از اين منابع نيز بهره مند شوند.

 

 

دانشگاه ساساری

 

دانشگاه ساساری که در جزيره ساردنيا قرار دارد کرسی استادی درس اسلام شناسی را به خانم پروفسور ساندرا پارلاتو[xlvi] سپرده است.

اين درس که در دانشکده ادبيات و فلسفه دانشگاه ساساری تدريس ميشود به دو بخش اصلی و ويژه تقسيم ميشود:

 

برنامه دروس بخش اصلی  

   ·           جهان اسلام واعراب از آغاز اسلام تا قرن پانزده ميلادی

   ·           پيامبر اسلام و تاسيس حکومت اسلامی عرب

   ·           جانشينان پيغمبر

   ·           گسترش سيطره اعراب و اسلام

   ·           خلفای دوره قرون وسطی

   ·           از هم پاشيدگی خلفای عباسی و تولد واقعيت های نوين تاريخی- سياسی

 

متون مورد مطالعه

   ·           محمد و دعوت الهی، تاليف س.لوياکنو[xlvii]

   ·           اسلام، تاليف آ. بائوزانی[xlviii]

   ·           سيطره اسلام از قرن هفتم تا قرن يازده ميلادی، تاليف ر.مانتاران[xlix]

   ·           اعراب در تاريخ، تاليف ب.لويس[l]

   ·           اعراب از پيام اسلام تا حيطه تاريخی، تاليف د.کواليری-آ.ميکل[li]

   ·           تاريخ جوامع اسلامی، تاليف ی.م.لاپيدوس[lii]

   ·           اسلام، تاليف م. روتول[liii]

   ·           اروپا و اسلام، تاليف ب. لويس[liv]

 

برنامه دروس بخش ويژه

همه ساله در بخش ويژه درس اسلام شناسی دانشگاه ساساری موضوع خاصی در رابطه با مطالعات اسلامی مورد بحث و تجزيه و تحليل قرار ميگيرد.

موضوع اصلی و انتخابی سال تحصيلی 2002-2001 فرقه اسماعيليه ميباشد که از جنبه های زير مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرد:

   ·           فرقه اسماعيليه و مسائل سياسی و تشکيلاتی مربوط به آن

   ·           موقعيت مطالعات در زمينه آشنائی با فرقه اسماعيليه و ساختار تشکيلاتی اين فرقه حکومت اسماعيليه

   ·           امامت در اعتقادات اسماعيليه

   ·           جامعه اسماعيليه در هندوستان

   ·           فرقه اسماعيليه در عصر حاضر

 

دانشجويانی که علاقمند به استفاده از اين بخش ويژه باشند موظفند کتب و متون زير را مورد مطالعه دقيق قرار دهند.

 

متون مورد مطالعه

   ·           ريشه های فرقه اسماعيليه، تاليف ب.لويس[lv]

   ·           فرقه اسماعيليه، تاليف و. مادلونگ[lvi]

   ·           دولت و حکومت اسماعيليه، تاليف م.ج.س. هودگسون[lvii]

   ·           تکامل ساختار تشکيلاتی فاطمی دعوه، تاليف آ. همدانی[lviii]

   ·           قاتلين ، تاليف ب. لويس[lix]

   ·           شيعه اسلام : از دين تا انقلاب، تاليف ح.هلم [lx]

 

ديگر منابع کتابشناسی در طول سال تحصيلی از طرف استاد مسئول در اختيار دانشجويان قرار خواهد گرفت.

 

 

 



[i] Giovanni Canova

[ii] Angelo Scarabel

[iii] Giorgio Vercellin

[iv] Mario Nordio

[v] Giavanna Calasso

[vi] Il Corano, Introduzione, traduzione e note a cura di A. Bausani, Bur, Milano

[vii] A. Bausani, L’Islam, Garzanti, Milano

[viii] C. Lo Jacono, Maometto. L’Inviato di Dio, Edizioni Lavoro, Roma 1995

[ix] M. Molé, I mistici musulmani, Adelphi, Milano 1992

[x] Biancamaria Scarcia Amoretti

[xi] B. Scarcia Amoretti, Il mondo islamico. Quindici secoli di storia, Roma, Carocci, 1998

[xii] n.7

[xiii] n.6

[xiv] Valentina Colombo

[xv] n. 11

[xvi] G. Vercellin, Istituzioni del mondo musulmano, Einaudi, Torino 1996

[xvii] W.End-U. Steinbach (a cura di ), L’Islam oggi, ed. dehoniane, Bologna 1991

[xviii] R.Schulze, Il mondo islamico nel xx secolo, Feltrinelli, Milano 1998

[xix] L.Ahmed, Oltre il velo, La nuova Italia, Firenze 1995

[xx] n.18

[xxi] n.19

[xxii] G. Filoramo (a cura di), Islam, Laterza, Bari 1999

[xxiii] B. Ghalioun, Islam e Islamismo, La modernità tradita, Editori Riuniti, Roma 1998

[xxiv] n.17

[xxv] n.16

[xxvi] AA VV. I fratelli musulmani e il dibattito sull’Islam politico, Fondazione G.A., Torino 1996

[xxvii] S.Noja, Breve Storia dei popoli arabi, Mondadori, Milano 1997

[xxviii] J. Schacht, introduzione al diritti musulmano, Fondazione G. A. Torino 1995

[xxix] Massimo Papa

[xxx] C.Lo Jacono,-A. Ventura- Kh. Foad Allam- Islam, Bari, La Terza,1999

[xxxi] n.11

[xxxii] n.7

[xxxiii] G. Vercellin, Tra turbanti e veli, Marsilio, 2000

[xxxiv] Andrea Borruso

[xxxv] P. Branca, I musulmani, Bologna, Il Mulino, 2000

[xxxvi] A. Borruso, La civiltà arabo-islamica e la cultura europea, in corso di stampat

[xxxvii] F. Gabrieli, La Cultura araba del novecento, Bari, LaTerza 1983

[xxxviii] B. Lewis, il linguaggio politico dell’Islam, Bari, LaTerza 1996

[xxxix] F.Dassetto, L’Islam in Europa, Fondazione G.A. , Torino, 1994

[xl] Antonio Pellitteri

·         [xli] SEYYED HOSSEIN NASR,Ideali e realtàdellIslam, rad.it., usconi ed.,197

[xlii] vedi nota n.6

·         [xliii] AN-NAWAWI,Quaranta hadith, trad. it. di M.ALI SABRI, Roma, Cesi,1982;

·         [xliv] LEILA AHMED, Oltre il velo, la donna nellIslam..., trad. it., la Nuova Italia, Firenze,1995;

[xlv] vedi nota n.33

[xlvi]Sandra Parlato

[xlvii] C. LO IACONO, Maometto. LInviato di Dio, Edizioni Lavoro, Roma 1995

[xlviii]vedi nota n.6

[xlix]R. MANTRAN, Lespansione musulmana dal VII allXI secolo, Mursia, Milano 1978

[l] B. LEWIS, Gli Arabi nella storia, Editori Laterza, Roma-Bari

[li] D. CHEVALLIER-A. MIQUEL, Gli Arabi dal messaggio alla storia, Salerno Editrice, Roma 1998

[lii]I. M LAPIDUS, Storia delle società islamiche, I, Le origini dellIslam; Einaudi, Torino 1993-95

[liii] M. RUTHVEN, Islam, Einaudi Tascabili, Torino 1999

[liv] B. LEWIS, LEuropa e lIslam, Sagittari Laterza, Roma-Bari 1995

[lv] B. LEWIS, The Origins of Ismailism, W. Heffer & Sons LTD, Cambridge 1940

[lvi] W. MADELUNG, Ismailiyya, in EI2, vol.4, pp. 198-206.

 M. G. S. HODGSON, The Ismaili State, in "The Cambridge History of Iran", vol. 5, pp. 422-482

[lvii] M. G. S. HODGSON, The Ismaili State, in "The Cambridge History of Iran", vol. 5, pp. 422-482

[lviii] A. HAMDANI, Evolution of the Organisational Structure of the Fatimi Dawah, in "Arabian Studies", 3, 1976, pp. 85-114

[lix] B. LEWIS, Gli Assassini, Oscar Mondadori, Milano 1996

[lx] H: HALM, Shia Islam: From Religion to Revolution, Markus Wiener Publishers, Princeton 1997

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
ثبت نام در چهلمین دوره آموزش زبان فارسی

آدرس فیس بوک رایزنی فرهنگی

اینستاگرام  رایزنی فرهنگی

کانال تلگرام رایزنی

سفارت جمهوری اسلامی ایران - رم

دستاوردهاي انقلاب

صفحه رایزنی فرهنگی در یوتیوب

حج ابراهیمی

گزارش های تصویری حمید معصومی نژاد در فیسبوک

ايرانيان خارج از کشور

واحد مرکزی خبر

پرتال ایران

زبان فارسي

فارسي بياموزيم

مؤسسه اسلامي امام مهدي (عج)
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 4303
بازدید امروز : 147
بازدید این صفحه : 1265794
بازدیدکنندگان آنلاين : 5
زمان بازدید : 2.3750

صفحه اصلی|ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت